homeoverartikelenmediationcontact

Verkiezingsdebat Edam


Toen Einstein eens werd gevraagd hoe het kwam dat hij zo briljant was antwoordde hij: Ik ben dat niet. Maar ik stel wel de goede vragen. Dat is wat Christiaan Warger zondagmiddag in de Harmonie deed. De goede vragen stellen. Maar niet nadat hij de grenzen van het debat met beelden had afgegrensd. Beelden die het dilemma toonden. De stad moet bereikbaar zijn maar het teveel aan auto’s zit ons in de weg.
Hoe ga je als overheid met de tegengestelde belangen om? En wat is de rol van de politiek daarbij.
De lijsttrekkers toonden dat zij vol goede bedoelingen naar Edam waren gekomen. Oplossingen vlogen in het rond. Totdat Loek Kras (Lijst Kras) voorstelde dat de ondernemers met een plan zouden moeten komen. Toen werd het warm in de zaal. Want waar bleven de bewoners dan in dat verhaal!
En zo belandden wij in de merkwaardige situatie dat burgers volksvertegenwoordigers kiezen om hun collectieve belang te dienen. En gaat de politiek daarmee aan de slag is het verwijt van de burger dat hij zich niet gehoord voelt.
U raadt het. Gedebatteerd werd vooral over burgerparticipatie.
Stadsdelen vormen, dorpsraden instellen. Goed luisteren naar de burger, een integrale visie opstellen. Het kwam allemaal aan de orde. Dorpsraden werden zelfs omarmd zolang er geen extra bestuurslaag ontstaat. De lijsttrekkers kwamen er niet mee weg. Want het was toch echt wel duidelijk dat het probleem in deze bestuursperiode moet worden opgelost. Er was een sterke wethouder nodig om dit probleem op te lossen. Jammer voor de lijsttrekkers. De man die genoemd werd is niet benoembaar zelfs niet als wethouder van buiten.
Greta Blakborn (GL) daagde de burgers uit om uit te gaan van hun eigen kracht. Kom zelf met een plan. Wim Runderkamp (VVD) vond dat er kaders gesteld moeten worden door de politiek, maar niet zo strak dat de burger niets meer te vertellen heeft.” Er zijn (te) veel verschillende belangen. Zonder gemeente kan het niet”.
En zo ontvouwde zich een dialoog over de vraag welke rol de politiek zou moeten nemen om het probleem in deze bestuursperiode te tackelen.
Piet Reijers (RdZ) wees op een geslaagde aanpak in Elburg. Daar was met een mediator gewerkt. “Wij zijn daar wel voor. Durf het mandaat in de gemeenschap te leggen!”.

De overheid is gewend om de regie te nemen. Dat maakt dat het voor de politiek niet voor de hand ligt om die uit handen te geven. Bij de lijsttrekkers lijkt er brede steun te zijn voor de gedachte dat “tijdelijk” wel te doen. Mochten de burgers er onverhoopt niet uitkomen, kan de politiek de regie alsnog nemen.
Zo ontstonden de contouren van een oplossing die Dorus Luycks samenvatte.” Ga met elkaar om tafel, mijdt de politiek niet en schakel een mediator in.

Opnieuw moest ik aan Einstein denken. “Je kunt een probleem niet oplossen met het denken dat het probleem heeft veroorzaakt”. Burgerparticipatie rond de dijk heeft het beeld opgeleverd dat de politiek het eigen onderhandelingsproces van de burgers heeft gepolariseerd. Die stelling poneerde John Kluessien: “Wij zijn daar met elkaar in gesprek gegaan over zeer tegengestelde belangen en waarschijnlijk gaan wij daaruit komen. In het vervolg hebben wij de gemeente daar liever niet meer bij”.

Die opmerking raakte mij. Niet wat hij zei over de polariserende houding van de politiek, want dat zou niet waar moeten zijn. Ik bedoel de opmerking over de tegengestelde belangen. Belangen worden vaak als onoverbrugbare standpunten gepresenteerd. “De dijk moet auto vrij”en “Mijn winkel moet bevoorraad kunnen worden”. Als je op zoek gaat naar wat achter de standpunten schuilt kom je vaak op verenigbare belangen. Heb je die gevonden is het probleem al een stuk kleiner. Dan kan het best nog zo zijn dat je op werkelijk onoverbrugbare belangen stuit. Probeer dan de pijn te verdelen.

De Elburgse methode wordt ook wel beleidsmediation genoemd.
De overheid faciliteert een proces waarbij burgers direct worden berokken bij de oplossing van een probleem. Daarbij worden zij ondersteund door een onafhankelijke en onpartijdige procesbegeleider die het vertrouwen van alle betrokkenen heeft. De overheid legt de regie zelf even neer, maar komt later wel in beeld om de gevonden oplossing tot uitvoering te brengen.
Dan geldt het principe van Gina Kroon-Sombroek (lijstrekkersdebat Volendam): “Ja, mits”. De gevonden oplossing wordt vormgegeven tenzij dat niet mogelijk is. In dat geval onderzoeken overheid en burger samen een oplossing voor dat probleem.
Het woord mediation is in dit verband niet erg gelukkig. De essentie van mediation is dat het proces onder geheimhouding is. En dat is onmogelijk in een publieke onderhandeling.

Mr E.W. van den Brink is mediator en advocaat.
vandenbrink@VDBmediation.nl
0299-404866