homeoverartikelenmediationcontact

“Scheiden en eigen woning”

Wat is de situatie als partners in een scheidingsproces verkeren en zij samen een woning bezitten. De gemeenschappelijke eigendom impliceert dat zij daar deelgenoot van zijn. Zij zijn daarom gelijk gerechtigd tot het gebruik van hun woning. De rechter kan dat recht beperken in de vorm van een voorlopige voorziening die geldt voor de duur van de echtscheidingsprocedure. Voor de periode daarna kan de rechter het uitsluitende gebruik toekennen tot aan het moment dat de verdeling van die woning heeft plaatsgevonden. De deelgenoot die als gevolg van een dergelijke beslissing van de rechter niet zelf het gebruik van de woning heeft kan de rechter vragen om een billijke vergoeding vast te stellen.  

In de meeste gevallen betaalt een deelgenoot de financieringslasten van deze woning of een deel daarvan. Vaak gaat dat samen met de voldoening aan een onderhoudsverplichting in de vorm van alimentatie voor kinderen of partneralimentatie. De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van de alimentatieaspecten en de betaling van de financieringslasten. Of de rechter een verzoek tot uitsluitend gebruik van een woning toewijst is afhankelijk van de noodzaak van een dergelijke voorziening. Als een partij de zorg voor kinderen heeft dan zal zo’n verzoek doorgaans toegewezen worden. Als de belangen ongeveer even zwaar wegen, dan zal de rechter het afwijzen. Er bestaat dus geen absoluut recht op uitsluitend gebruik.

Er zijn met het oog op de eigen woning twee belangrijke momenten. Allereerst het moment waarop de samenwoning wordt verbroken. Dat is het moment waarop de gebruiksvergoeding ingaat en een eventuele onderhoudsverplichting of contractuele huishoudgeldregeling. Dat is ook het moment dat de rente op de Eigenwoningschuld van de vertrekkende echtgenoot nog gedurende maximaal 24 maanden kan worden afgetrokken in box 1 van de inkomstenbelasting.
Een belangrijk moment is ook de dag waarop de verdeling van de woning plaats vindt. Doorgaans is dat het moment waarop de overeenstemming van de deelgenoten over de verdeling schriftelijk wordt vastgelegd. Dat hoeft niet het moment te zijn waarop de juridische overdracht van het aandeel aan de andere deelgenoot plaats vindt. Meestal is dit het moment van ondertekenen van het echtscheidingsconvenant of de datum waarop de verdelingsuitspraak van de rechter onherroepelijk wordt. Dit moment is belangrijk omdat per deze datum de waarde van de woning wordt afgerekend. Bij overeenkomst kan daar overigens van worden afgeweken. Tevens verandert op dit moment de fiscale Eigenwoningreserve.
Gesteld dat aan de vertrekkende echtgenoot de helft van de eigen woning reserve toevalt dan wordt deze verminderd met de helft van de overwaarde die hem of haar in het kader van de verdeling toevalt.
Het komt voor dat er langere tijd verstrijkt tussen het moment van het verbreken van de samenwoning en het moment van verdeling van de woning. Wat is de situatie als de vertrekkende deelgenoot in die periode een woning voor zichzelf aankoopt? Zijn de partners in gemeenschap van goederen getrouwd (en is het huwelijk nog niet is ontbonden), dan valt die nieuwe woning in de huwelijksgemeenschap. In dat geval is aan te raden dat de deelgenoten een deelovereenkomst met betrekking tot die nieuwe woning sluiten waarin wordt vastgelegd dat die nieuwe woning zal worden toebedeeld aan de verkrijgende deelgenoot tegen de waarde bij verkrijging, zonder verrekening van eventuele vermogenswinst of verlies. Vindt de verkrijging plaats vóór het moment van de verdeling dan heeft deze geen invloed op de hoogte van de Eigen woning reserve van de verkrijger. De rente op de Eigenwoningschuld met betrekking tot deze nieuwe woning is aftrekbaar in box 1
In de praktijk is de eigen woning een lastig onderwerp, zowel wat betreft de juridische aspecten als de fiscale en waarderingstechnische. Aan de eigen woning is doorgaans ook een Kapitaalverzekering eigen woning gekoppeld. Hiervoor geldt hetzelfde.

Mediation kan een goede hulp zijn bij het regelen van alles wat bij een scheiding komt kijken.
Samen trouwen, samen scheiden. En als dat nodig is met hulp van een onpartijdige scheidingsbemiddelaar. Op vandenbrink@VDBmediation.nl kunt u uw vragen over echtscheiding stellen.

Mr E.W. van den Brink is scheidingsbemiddelaar en familierechtadvocaat. Tel: 0299-404866